fbpx

Het verschil tussen зачем en почему

Home / Blog / Het verschil tussen зачем en почему

Het klinkt zo eenvoudig om een taal te leren: alles wat je in het Nederlands kent leer je in het Russisch en dan ben je klaar. Maar helaas is het in de praktijk een stuk moeilijker, zeker omdat in het Russisch een ander woord de volledige zin verandert, en in dit specifieke geval ook het antwoord. Wanneer gebruik je почему en wanneer зачем?

Als je beide woorden vertaalt zal je twee keer “waarom” krijgen, en eigenlijk klopt dat ook wel. Beide woorden kun je gebruiken om te vragen waarom iemand iets doet. Maar wanneer je nou welk woord gebruikt hangt af van wat je wil weten.

Почему?

Почему komt het dichtst bij de vertaling van “waarom”. Waarom doe je iets? Welke redenen zitten daarachter? Vaak is het antwoord gebaseerd op iets dat je wilt, een gevoel.

Зачем?

Зачем is eigenlijk heel anders. Dit woord zou eigenlijk vertalen naar “met welk doel” je iets doet. Dat houdt ook in dat je зачем kunt gebruiken om ietwat passief-agressief over te komen: wanneer iemand iets doet dat nergens op slaat, vraag je met welk doel hij dat doet, wat hij daar precies mee wil bereiken. Dat impliceert dan ook weer dat jij niet begrijpt waarom hij zoiets zou doen, wat het passief-agressief kan maken.

Voorbeelden

Het verschil wordt nog duidelijker wanneer je het vraagt en verschillende antwoorden krijgt. Stel je voor dat je vriend je vertelt dat hij auto wil gaan rijden.

Я хочу научиться водить машину, zegt hij. Jij vraagt: почему? Waarom wil hij leren autorijden? Een verwacht antwoord van hem kan dan zijn dat hij graag met de auto naar zijn werk wil, geen zin meer heeft in met de trein reizen, of dat hij droomt over hoe hij in een mooie Porsche over de snelweg rijdt, mooi muziekje op de achtergrond, net als in de reclame.

Vraag je зачем, dan vraag je naar het doel. “Met welk doel wil je leren autorijden?” Nou ja, het doel van leren autorijden is natuurlijk auto kunnen rijden! Zo’n antwoord zou je dus krijgen. Afhankelijk van je intonatie kan het passief-agressief werken: waarom zou je dat doen, dat is toch helemaal niet nodig? We hebben een bushalte voor de deur! Je hebt niet eens een auto!

Een ander voorbeeld, waarin de antwoorden iets door elkaar lopen: je wil graag naar Rusland.

Я хочу в Россию.

Почему? Omdat ik Rusland een interessant land vind en het altijd al heb willen zien.
Зачем? Om het Rode Plein te bezoeken, over de Arbat te lopen en om Russisch te leren.

Eigenlijk kun je stellen dat je in het Nederlands alle почему-vragen met “omdat” zou beantwoorden, en alle зачем-vragen met “om”. Почему gaat meer om emotionele redenen, en зачем meer om concrete doelen.
Stel dat je een gesprek hebt met iemand en hij een beetje dommig overkomt. Hij wil een biertje openen, maar het lukt niet. “Even een lepel pakken”, zegt hij. Je begrijpt het niet: heeft die lepel nou met het biertje te maken? Wat wil hij met de lepel bereiken? In dit geval zou je зачем vragen.

Of dat je aan het klussen bent met een aantal mensen, je moet een keuken installeren. Een collega doet echter iets onbegrijpelijks: hij slaat een spijker in de muur, 20 centimeter vanaf het punt waar hij een spijker in had moeten slaan! Op dit moment vraag je зачем: met welk doel sla jij een spijker in de muur waar het niet hoort? Wat wil je daarmee bereiken?

Om het bij het bier te houden: stel je voor dat je in een bar bent met een vriend. Je wil een biertje bestellen, je richt je tot de barman en zegt…

Дайте, пожалуйста, пиво.

Je vriend vraagt почему? Waarom bestel jij een biertje?

Jij antwoordt: omdat ik bier zo lekker vind, omdat ik zin heb in een biertje, omdat het goedkoop is…
Stel dat je vriend зачем vraagt. Met welk doel bestel jij een biertje?
Jij antwoordt: om op te drinken natuurlijk, wat dacht je zelf?

Zoals je merkt roept зачем op een onverwachts moment sarcastische en geïrriteerde antwoorden op. Maar stel dat jij je vriend eerder hebt verteld dat jij geen bier meer wil drinken! Op zo’n moment is het dan weer geoorloofd om зачем te vragen: met welk doel bestel jij een biertje, als je mij eerder hebt verteld dat jij geen bier meer wil drinken?

Laatste voorbeeld: je bent in gesprek met een Rus en je vertelt dat je Russisch leert.
Почему: omdat ik het zo’n mooie taal vind, omdat ik Rusland interessant vind, omdat ik niks beters te doen heb
Зачем: ik wil Dostojevskij in het Russisch lezen, ik wil emigreren, ik wil werken in Rusland
Afhankelijk van de intonatie kan зачем ook nog onbegrijpelijkheid uitdrukken: waarom zou je in godsnaam Russisch leren?

Зачем тебе…

Als je vaker hebt gechat met Russen en jouw interesse in Rusland ter sprake kwam, zul je bekend zijn met de uitspraak зачем тебе Россия?. Deze uitdrukking is enkel met зачем te maken. Het vraagt wellicht naar waarom Rusland voor jou zo interessant is, maar ook naar eventuele doelen. Op deze vraag reageer je gewoon met waarom Rusland voor jou zo interessant is.

Twijfelgevallen

Twijfel je nou tussen зачем en почему, dan is het beter om gewoon voor почему te gaan. Denk maar zo: in alle gevallen kun je почему zeggen, maar niet in alle gevallen зачем.

Weet je trouwens de reden niet, bijvoorbeeld omdat het een spontane actie is? De Russische versie van “daarom!” is “потому что!”. Als je geen zin hebt om te antwoorden op почему, volstaat “потому что”. Of “почему бы и нет?”, “waarom niet?”.

Conclusie

Почему laat je vragen naar de redenen achter iets. Het zijn ook vaak redenen gebaseerd op gevoelens en emoties. Зачем vraagt naar een reden en kan ook een passief-agressieve werking hebben wanneer je je ergert aan iemands acties of deze oprecht niet begrijpt. Als je twijfelt aan een situatie kun je beter почему zeggen, dat mag namelijk in alle gevallen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *