fbpx

Het leren van een vreemde taal is nooit “klaar”

Home / Blog / Het leren van een vreemde taal is nooit “klaar”

10 jaar geleden begon ik met Russisch leren. Ik wist niet wat ik deed, was me niet bewust bezig met hoe ik aan het leren was. Nog steeds ben ik van mening dat dat de beste manier is om een taal te leren. Spontaan. Onbevangen. Als een kind. In de letterlijke zin van het woord, want kinderen leren hun moedertaal ook op een spontane en onbevangen manier. Zo leer je de taal van de mensen, niet de taal in het boek.

Nu ik opnieuw ben begonnen met het leren van een vreemde taal, te weten Tsjechisch en Slowaaks (soms door mij gekscherend Tsjechoslowaaks genoemd omdat ik tijdens het spreken beide afwissel), ben ik mij meer bewust van mijn leerproces. Russisch is klaar. Rinse and repeat. I did it before, I can do it again. Maar ik merk dat ik het Russisch vergeet, of eigenlijk: naar de achtergrond verplaats. Het leren van een taal is eigenlijk nooit “klaar”.

Bij het leren van een nieuwe taal en vooral het switchen naar deze nieuwe taal leer je jezelf eigenlijk vooral om een andere taal op de eerste plek te zetten. Ik forceer mezelf om Tsjechisch te spreken in het dagelijks leven, ik woon tenslotte hier. Toen ik hier net was komen wonen maakte ik vaak mee dat ik automatisch naar het Russisch switchte: deze taal kende ik tenslotte, en het leek van de talen die ik spreek het meeste op het Tsjechisch. In plaats van het Tsjechische děkuji kwam er dan weer het Oekraiense дякую uit, en nu ik zowel Slowaaks als Tsjechisch leer prefereer ik het Slowaakse d’akujem boven het Tsjechische děkuji.

Dat ik mezelf forceer om Tsjechisch te spreken brengt een interessante verandering mee bij alledaagse gewone gesprekken met vreemden, bijvoorbeeld bij het bestellen in een restaurant of afrekenen bij de kassa. Onlangs at ik in een restaurant en bleek de serveerster geen Tsjechisch, geen Slowaaks, geen Engels, maar Russisch te spreken. Waar ik in Moskou zonder problemen kon bestellen struikelde ik nu over mijn woorden, want: hoe bestelt een typische Rus ook alweer eten in een restaurant? Het zijn juist deze uitdrukkingen die zo belangrijk zijn bij het spreken van een taal. In het Russisch zeg je “geeft u mij alstublieft een glas water”, in het Tsjechisch zeg je “Ik geef mezelf een glas water” of “Ik vraag u om een glas water”.

Ook bij gewone gesprekken met vrienden heb ik nu moeite om Russisch te spreken. Ik ben het Russisch niet vergeten, echter heb ik mezelf geconditioneerd om Tsjechisch te spreken. Dat resulteert in dat ik soms Tsjechische woorden midden in een zin gebruik. Als voorbeeld was ik onlangs vergeten wat ‘gratis’ in het Russisch was, waardoor ik mijn volledige zin over het gratis product in het Russisch uitsprak, maar in plaats van бесплатно zei ik het Tsjechische zadarmo. Het forceren van jezelf om een bepaalde taal te spreken resulteert in dat je brein onbewust ook deze taal aanneemt.

Een ander ding wat ik eerder niet besefte is dat je bij het leren van een taal nooit “klaar” bent. Je merkt vooruitgang bij jezelf, maar vergeleken met iemand die al langer leert of zelfs iemand van wie het de moedertaal is ben je nog steeds “die buitenlander” en zelfs als je zonder accent spreekt kun je alsnog eenvoudig door de mand vallen. Ik kon in Rusland zonder problemen wonen en werken, maar er waren momenten waarop ik de meest simpele dingen niet begreep. Bijvoorbeeld een onverwachtse vraag: in het Russisch leerde ik hoe je in de supermarkt moest zeggen dat je wilde pinnen, of juist contant wilde betalen, of ik de bon wilde, en hoe ik de caissiere een fijne dag kon wensen. Voorbereid ging ik naar de supermarkt en kreeg ik de vraag of ik zegeltjes spaarde. Die zin verwachtte ik niet, waardoor ik direct door de mand viel als buitenlander.

Het leren van een vreemde taal gaat met ups en downs. De ene dag ben je trots dat je hebt kunnen bestellen in het restaurant en markeer je in je hoofd die vocabulaire als “geleerd”, de volgende dag krijg je te horen dat ze jouw bestelde gerecht niet hebben en dien je onmiddellijk iets anders te verzinnen én dat te verwoorden in je nieuwe taal.
Mensen weten niet wat jij niet weet, waardoor je soms wat onbeleefder overkomt dan wat je zelf wil. Als je je wilt verontschuldigen bijvoorbeeld: je zou je verontschuldiging wellicht willen vergezellen met het erkennen dat je iets fout hebt gedaan en hoe je het in de toekomst wilt voorkomen. Echter schiet je woordenschat tekort, waardoor je niet meer uit kan brengen dan “sorry”. Dat kan onoprecht overkomen en het gevoel geven dat je je niet bewust bent van de fout die je hebt gemaakt. Daarom zou het wellicht beter zijn om een taal óf helemaal niet te spreken, óf vloeiend. Helaas is er om de taal vloeiend te spreken nu eenmaal een lang leerproces nodig, waarin je mensen soms ongetwijfeld tegen het verkeerde been zal stoten of soms wat onbeleefd overkomt.

Waarom leer ik dan alsnog een vreemde taal? Waarom zou je alsnog een vreemde taal willen leren wanneer je weet dat je mensen onbedoeld gaat beledigen?

Vanwege de connectie die je met mensen maakt wanneer het wél goed gaat. De vooruitgang die je merkt en de kleine geluksmomentjes wanneer je iets eindelijk kent. Mijn meest recente mijlpaal is het kunnen uitspreken dat ik sámen wil betalen in een restaurant, in plaats van apart. Mijn meest recente, iets grotere, mijlpaal, is dat ik een volledig weekend bij een vriend ben gebleven die geen woord Engels spreekt, waardoor alles in het Tsjechisch verliep. Inclusief het ontmoeten van zijn vrienden, die eveneens geen woord Engels spraken. De mijlpaal van mijn beste vriendin is het in het Tsjechisch kunnen afrekenen bij de supermarkt en de blijdschap die zij voelt voelt voor mij ook nog als de dag van gisteren.

Maar het is nooit “klaar”. Er is altijd meer te leren, altijd meer woorden of regels die je eerder niet kende. En soms zorgt dat voor ongemakkelijke situaties, bijvoorbeeld wanneer je niet begrijpt dat de caissere vraagt of je zegeltjes spaart, of wanneer je een gerecht bestelt waarvan de serveerder nét heeft gezegd dat ze dat niet hebben, maar dat zo snel ging dat je het niet begreep. En zelfs wanneer je denkt dat je “klaar” bent en de taal volledig spreekt zou het zo maar kunnen dat je verhuist naar een compleet ander land, en je in je eerder geleerde taal nu struikelt over je woorden omdat je brein jou automatisch forceert om in de taal van dat land te praten.

Het menselijk brein is bijzonder opmerkelijk betreffende het verwerken van talen en vooral het terugkeren naar de moedertaal. Toen ik een week in Oekraine verbleef en een week lang alleen maar Russisch sprak, merkte ik dat na een tijdje mijn brein moe werd. Wanneer iemand mij iets in het Russisch vroeg reageerde ik in het Nederlands en realiseerde me daarna pas dat ik in de verkeerde taal antwoordde. Wanneer ik ergens niet bij ben met mijn gedachten en mij een vraag wordt gesteld in het Engels reageer ik soms in het Nederlands. En spontaan vloeken, wanneer je bijvoorbeeld je teen stoot, is helemaal een talenroulette: afhankelijk van welke taal ik op dat moment in mijn hoofd heb kan ik vloeken in het Nederlands, het Russisch, of Tsjechisch. Vreemd genoeg vloek ik nooit in het Engels.

Het leren van een taal en vooral de interactie met mensen in die taal is een gecompliceerd en verwarrend proces, maar áls het dan eens lukt, en áls je dan eens na honderd keer vragen bevestigend kunt antwoorden op de vraag of je zegeltjes spaart, dan maakt het je hele dag. 😉

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *